Diz Protezi Ameliyatı Nasıl Yapılıyor?

Diz eklem protez cerrahisi genellikle bölgesel anestezi (belden aşağısının uyuşturulması) ile gerçekleştirilen bir cerrahidir. Total (tam) diz protezi uygulanan hasta cerrahi sonrası 2. gün, fizyoterapist gözetiminde diz egzersizlerine ve yürütülmeye başlatılır. Genellikle 5 günlük hastanede kalış sürecinde yürüme, tuvalete oturup kalkma, merdiven inip çıkma egzersiz ve eğitimleri verilir. 

Diz protezi ameliyatı sonrası taburcu edilen hastalar evde yapacakları egzersiz programını alırlar. Diz protezi olanlar genellikle 6 hafta sonunda günlük yaşam aktivitelerini rahat yapabilecekleri, dışarıya çıkabilecekleri duruma erişirler. Üçüncü aydan sonra hastaların yakınmaları % 90-95 oranında azalır. Bu süreler kısmi (unikondiler) protez uygulamalarında biraz daha kısadır. 

Diz protezlerinin dayanıklılığı kişiden kişiye değişmekle birlikte bu süreyi etkileyen pek çok parametre vardır. Kişinin kemik kalitesi, kilosu, protezin uygulanma şekli, bağ dengesi, protezin kalitesi, protezi kullanma şekli, enfeksiyon gibi faktörler protezin dayanıklılığında etkilidir. Optimum şartlarda bir diz protezinin dayanıklılığı ortalama 20 yıl gibi düşünülebilir.

Diz Protezi Nedir?

Diz eklemi femur (uyluk), tibia (kaval) ve patella (diz kapağı) kemiklerinden oluşan eklemdir. Bu kemiklerin eklem yapan yüzleri kıkırdak dediğimiz özel bir dokuyla kaplıdır. Kıkırdak yüzeyler sayesinde eklem hareketlerimiz rahat, sürtünmesiz ve ağrısız bir şekilde yapılabilir. Kıkırdak yüzeylerdeki aşınmalar “artroz” dediğimiz, halk arasında “kireçlenme” denen bir hastalığa yol açar.

Bu hastalık yaşa bağlı gelişen primer (birincil) yani nedeni belirsiz olabileceği gibi, romatizmal hastalıklara (romatoid artrit, spondiloartrit vb.), geçirilmiş travmalara (kırıklar, kıkırdak, bağ ve menisküs yaralanmaları vb.), eklem içini döşeyen sinovyal doku hastalıklarına bağlı olarak sekonder (ikincil) olabilir.

Diz eklemi aşınması yani gonartrozun ileri evrelerinde hastaların eklem hareketleri oldukça kısıtlanır, yürüme mesafeleri kısalır ve günlük yaşam aktiviteleri kısıtlanır. Çekilen röntgen grafilerinde eklem aralıklarında daralma, eklem yüzlerinde düzensizlikler, eklem deformasyonları görülür.

Diz Protezi Hangi Hastalıklarda Uygulanır?

Diz protezi ameliyatı, diz eklemini etkileyen ileri düzeyde kıkırdak hasarı ve eklem bozukluklarının tedavisinde uygulanan cerrahi bir yöntemdir. Özellikle diz ekleminde kalıcı ağrıya, hareket kısıtlılığına ve yaşam kalitesinde düşüşe neden olan hastalıkların tedavisinde tercih edilmektedir. İlaç tedavisi, fizik tedavi ve enjeksiyon uygulamaları gibi yöntemlerin yetersiz kaldığı durumlarda diz protezi ameliyatı gündeme gelir.

Diz protezi en sık şu hastalıklarda uygulanır:

• Diz kireçlenmesi (Osteoartrit): Dizde kıkırdağın aşınması sonucu ortaya çıkar ve protez cerrahisinin en yaygın nedenidir.
• Romatoid artrit: Bağışıklık sisteminin eklemlere saldırmasıyla gelişen bu hastalık, eklemde ciddi hasara yol açabilir.
• Travma sonrası artrit: Dizde kırık, çıkık veya ciddi yaralanmalar sonrası eklem kıkırdağının bozulması protez ihtiyacını doğurabilir.
• Avasküler nekroz: Diz eklemindeki kemik dokusunun kanlanma bozukluğu nedeniyle ölmesi, ileri evrelerde protez gerektirebilir.
• Diğer dejeneratif eklem hastalıkları: Genetik veya metabolik nedenlerle gelişen bazı eklem bozuklukları da protez endikasyonu oluşturur.

Diz Protezi Ameliyatı Sonrası

Diz protezi ameliyatı sonrasında iyileşme süreci, hastanın yaşı, genel sağlık durumu ve ameliyatın kapsamına bağlı olarak değişiklik gösterir. Genellikle ameliyat sonrası ilk gün ayağa kalkıp yürümeye başlanabilir. Fizik tedavi ve rehabilitasyon, iyileşmenin en önemli parçasıdır. Kas gücünü artırmaya ve eklem hareketlerini korumaya yönelik egzersizler düzenli olarak yapılmalıdır.

Ameliyat sonrası ilk 6 hafta, iyileşme sürecinin en kritik dönemidir. Bu dönemde ağrı kontrolü, yara bakımına dikkat edilmesi ve düzenli egzersiz yapılması gerekir. Ortalama 3 ay içerisinde hastalar günlük aktivitelerine geri dönebilirken, tam iyileşme 6-12 ay sürebilir. Protez sonrası enfeksiyon riski, damar tıkanıklıkları ve eklem sertliği gibi komplikasyonlara karşı da dikkatli olunmalıdır.

Diz Protezi Olanlar Soruyor

Diz Protezi Olanlar Kaç Günde İyileşir?

Diz protezi ameliyatı sonrası ilk birkaç günde hastalar kontrollü şekilde yürümeye başlar. Ancak tam iyileşme süresi kişiden kişiye değişir. Genellikle 6-8 hafta içinde günlük işlerini yapabilecek seviyeye gelinir. Spor aktivitelerine dönüş ise ortalama 3-6 ay sürer. Bu süreçte fizik tedaviye uyum, protezin sağlıklı bir şekilde kullanılabilmesi için çok önemlidir.

Diz Protezinin Ömrü Kaç Yıldır?

Modern teknoloji ile üretilen diz protezlerinin ömrü oldukça uzundur. Ortalama 15-20 yıl sorunsuz kullanılabilir. Uygun hasta seçimi, cerrahi teknik ve protez kalitesi bu süreyi belirleyen en önemli faktörlerdir. Genç ve aktif hastalarda protezin ömrü daha kısa olabilirken, ileri yaşlarda daha uzun süre kullanılabilir. Günümüzde gelişmiş protez tasarımları sayesinde 25 yıla kadar dayanıklılık gösteren diz protezleri de mevcuttur.