El Bileği Kırığı Ne Kadar Sürede İyileşir?
El bileği kırıkları, şiddetli yaralanmalarda örneğin, üzerine yüksekten düşme veya trafik kazası sonucu oluşurken yaş almış kişilerde osteoporozun etkisi nedeniyle daha basit travmalarla da meydana gelmektedir. Kırıklar, sıklıkla radius kemiğinin uç kısmında oluşur. Kırık bir bileği mümkün olan en kısa sürede tedavi etmek önemlidir. Aksi takdirde, kemikler düzgün bir hizada iyileşmez ve bu da yazmak, gömlek iliklemek gibi günlük aktivitelerinizi yapma yeteneğinizi etkiler. Ayrıca, erken tedavi ağrı ve sertliği en aza indirmeye yardımcı olacaktır.
El bileği kırığı, genellikle 6 ila 12 hafta arasında iyileşmektedir. Ancak bu süre, kırığın tipi, tedavi şekli (ameliyat ya da alçı tedavisi) ve hastanın yaşı gibi faktörlere göre değişiklik gösterebilir. Özellikle el ve mikrocerrahi yöntemleriyle yapılan el bileği ameliyatı sonrasında kemik kaynaması daha doğru pozisyonda sağlanır ve fonksiyonel iyileşme süreci hızlanabilir. Yine de tam hareket açıklığına kavuşmak, fizik tedavi sürecine bağlı olarak birkaç ayı bulabilir.
El Bileği Kırığı Nasıl Anlaşılır?
El bileği kırıklarının belirtileri sanılanın aksine burkulmalardan farklı değildir. El bileği üzerinde şişlik ve hareketle ya da hareketsiz oluşan ağrı en sık semptomlardır. Radius kırıklarında, el bileğinde çatal sırtına benzer bir deformite oluşmakla birlikte küçük kemik kırıklarında bu deformite oluşmaz.
Kırığın tipine göre belirtiler değişiklik gösterebilir. Bazı durumlarda ağrı hafif olabilirken, el bileği hareket ettirildiğinde şiddetlenebilir. Bu nedenle, el bileğinde şişlik veya şekil bozukluğu fark eden kişilerin “burkulma” olarak düşünmeden ortopedi veya el cerrahisi uzmanına başvurması gerekir.
El bileği kırığının belirtileri şunlardır:
- El bileğinde ani ve şiddetli ağrı
- Şişlik, morarma ve hassasiyet
- El bileğinde şekil bozukluğu (çatal sırtı görünümü)
- Bileği hareket ettirememe veya güçsüzlük hissi
- Parmaklara yayılan karıncalanma veya hissizlik
El Bileği Kırıklarında İlk Müdahale
El bileği karton ya da tahtayla alttan desteklenmeli ve hareket ettirilmemeye çalışılmalıdır. Şiş olan bölgeye buz konularak şişliğin azaltılması sağlandıktan sonra en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Erken ve doğru müdahale, kırığın düzgün kaynaması açısından son derece önemlidir. Yanlış yapılan sabitleme veya geç müdahale, kırığın yanlış pozisyonda kaynamasına, el bileğinde kalıcı hareket kısıtlılığına ve ağrıya yol açabilir. Özellikle kemik uçlarının yerinden oynaması durumunda, yanlış atel uygulamaları sinir sıkışmalarına veya dolaşım bozukluklarına neden olabilir. Bu nedenle el bileği kırığı şüphesinde, evde yapılan geçici sabitleme sadece kısa süreli olmalı ve mutlaka bir ortopedi veya el ve mikrocerrahi uzmanı tarafından değerlendirilmelidir.
El Bileği Kırığı Tanı ve Tedavisi
El bileği kırıklarında fiziki muayene ve en az iki yönlü röntgen filmi ile tanı konulmaktadır. Küçük kırık parçalarını daha detaylı görmek amacıyla bilgisayarlı tomografi gereklidir. Manyetik rezonans görüntüleme, daha çok eklem çevresindeki bağlar, tendonlar hakkında bilgi vermektedir.
Kırığın yer değiştirmiş ya da parçalı olup olmaması doğru tedavinin belirlenmesinde ana faktörlerdir. Ayrıca hastanın yaşı, genel sağlık durumu, mesleği, el bileğinde kireçlenme olup olmaması tedavinin belirlenmesinde önemlidir. Yerinden oynamamış ve parçalı olmayan kırıklarda alçıyla tedavi mümkündür. Alçınız veya ateliniz çıkarıldıktan sonra, sertliği azaltmak ve eskisi gibi hareket ettirmek için muhtemelen rehabilitasyon egzersizleri veya fizik tedaviye ihtiyacınız olacaktır. Tam iyileşme, birkaç ay veya daha uzun sürebilir.
El Bileği Kırığı Ne Kadar Sürede İyileşir?
El bileği kırığı sonrası iyileşme süresi, kırığın tipi ve tedavi yöntemine bağlı olarak değişir. Basit kırıklarda, alçı veya atel tedavisiyle 6 ila 8 haftada kemik kaynaması gerçekleşebilir. Ancak yerinden oynamış veya parçalı kırıklarda el bileği ameliyatı gerekebilir ve bu durumda tam iyileşme süresi 10 ila 12 haftaya kadar uzayabilir.
İyileşme döneminde dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, bileğin gereğinden erken zorlanmaması ve doktorun önerdiği fizik tedavi programına eksiksiz uyulmasıdır. Bazı hastalarda, özellikle ileri yaşta veya kemik kalitesi düşük bireylerde, kırık sonrası kireçlenme, sertlik ya da hareket kısıtlılığı gelişebilir. Bu nedenle el ve mikrocerrahi uzmanlarının takip ettiği bir rehabilitasyon süreci, kalıcı fonksiyon kaybını önlemek açısından büyük önem taşır.
El Bileği Kırığı Ameliyatı
Yerinden oynamış, parçalı kırıkların çoğu ameliyat gerektirir. Cerrahlar, ameliyat için dıştan veya içten tespit yöntemleri kullanır. Dıştan tespit için, el ile ön kol arasında köprü gibi plaklar yerleştirir, aynı zamanda çivilerle kırıkları birbirine tuttururlar. İçten tespit için de plaklar kullanılmaktadır. Bazen el bileği artroskopisi de tedavide kullanılabilmektedir. Hangi tip tespit (ameliyat) yönteminin kullanılacağı doktorunuz belirleyecektir. Kırık uçları arasında boşluk oluşursa, kemik aşısı (grefti) uygulanır. Bu aşı vücudunuzun herhangi bir yerinden sıklıkla kalçanızdan alınarak yapılır.
El Bileği Ameliyatı Sonrası Yapılması Gerekenler
El bileği ameliyatı sonrasında iyileşme süreci, kırığın tipi, uygulanan cerrahi teknik ve hastanın genel sağlık durumuna bağlı olarak değişkenlik gösterir. Ancak sürecin doğru yönetilmesi, uzun vadede el fonksiyonlarının geri kazanılması açısından son derece önemlidir. Ameliyat sonrası dönemde hastaların en çok dikkat etmesi gereken konu, ödemi azaltmak ve eklem sertliğini önlemek amacıyla erken dönemde parmak hareketlerine başlanmasıdır.
Ameliyattan sonraki ilk günlerde elin kalp seviyesinden yukarıda tutulması, şişliği ve ağrıyı önemli ölçüde azaltır. Cerrahi bölgede yer alan dikişlerin ve sabitleme materyallerinin zarar görmemesi için, el bileği zorlanmamalı, ağır kaldırılmamalı ve bileği büken hareketlerden kaçınılmalıdır. Cerrahınızın önerdiği aralıklarla pansuman yapılmalı, yaranın kuru ve temiz kalmasına dikkat edilmelidir. Gerek görüldüğünde, ödem kontrolü için soğuk kompres uygulanabilir ancak bu doğrudan cilde temas ettirilmemelidir.
İyileşme sürecinde, fizik tedavi ve rehabilitasyon oldukça kritik bir aşamadır. Ameliyattan sonraki birkaç hafta içinde başlanması önerilen fizik tedavi, hem bilek hareketlerinin yeniden kazanılmasını hem de kas gücünün korunmasını sağlar. Uzman fizyoterapist eşliğinde yapılan bu egzersizler, bileğin esnekliğini artırarak ilerleyen dönemde hareket kısıtlılığı ve kireçlenme riskini azaltır. Özellikle el ve mikrocerrahi birimleri tarafından takip edilen hastalarda, kişiye özel egzersiz planları oluşturulur ve her seansın amacı, bileğin günlük aktivitelerde yeniden kullanılabilir hale gelmesini sağlamaktır.
Ameliyattan sonra kaynama süresi genellikle 8-12 hafta arasında değişir. Ancak kemik kaynaması tamamlandıktan sonra bile, el bileğinin eski gücüne kavuşması birkaç ay sürebilir. Bu süreçte sabırlı olmak, egzersizleri aksatmamak ve kontrolleri düzenli sürdürmek büyük önem taşır. Hastalar, bilek sertliği, parmak hareketlerinde kısıtlılık veya ağrı gibi durumlarda mutlaka doktorlarına başvurmalıdır.
Ameliyat sonrası yapılması gerekenler:
- El kalp hizasından yukarıda tutulmalı, ödem kontrolü sağlanmalıdır.
- Doktorun belirttiği sıklıkta pansuman yapılmalı ve yara temizliği ihmal edilmemelidir.
- Parmak egzersizlerine ameliyatın hemen ardından başlanmalıdır.
- Ağrı ve şişlik için önerilen ilaçlar düzenli olarak kullanılmalıdır.
- El bileği erken dönemde zorlanmamalı, ağır yük taşınmamalıdır.
- Fizik tedavi süreci, tam fonksiyonel iyileşme için aksatılmadan sürdürülmelidir.
- Dikiş bölgesinde kızarıklık, akıntı veya aşırı ağrı oluşursa vakit kaybetmeden doktora başvurulmalıdır.
Son olarak, hastaların çoğunda ameliyat sonrası dönemde geçici sertlik, hareket kısıtlılığı veya metal plak hissi görülebilir. Bunlar genellikle zamanla azalır. Ancak bazı hastalarda, özellikle eklem içi kırıklarda, uzun vadede kireçlenme veya aralıklı ağrılar oluşabilir. Bu nedenle el bileği ameliyatı sonrası dönemin, sadece bir iyileşme değil; aynı zamanda bileği yeniden “öğrenme” süreci olduğu unutulmamalıdır.
Hastalarımızdan Gelen Sorular
El bileği ameliyatı riskleri nelerdir?
Her cerrahi işlemde olduğu gibi el bileği ameliyatında da enfeksiyon, sinir hasarı, kanama ve nadiren tespit materyallerinin gevşemesi gibi riskler bulunmaktadır. Ancak mikrocerrahi tekniklerle yapılan modern ameliyatlarda bu riskler oldukça düşüktür.
Ameliyat sonrası el bileği egzersizleri nelerdir?
Ameliyat sonrası egzersizler genellikle parmakları kıvırma-açma hareketleriyle başlar, ardından el bileğini yavaşça bükme ve döndürme hareketleri eklenir. Egzersizlerin doğru şekilde yapılması, el bileğinin fonksiyonunu geri kazanması için kritik öneme sahiptir.