Rotator Cuff Yırtıkları

Rotator Cuff en temel anlamıyla omuz bölgesinde yer alan bir kas grubudur. Vücudun en hareketli eklemlerinden biri olan omuz, rotator cuff olarak adlandırılan kas grubu sayesinde temel hareketlerini sağlamaktadır. Peki, bu kas grubu hangi hareketleri yapmamızı sağlar? Örneğin, saç taramak ve ceket giymek bu kasların uyumlu bir şekilde çalışması ile mümkün olabilmektedir. Kaslarda herhangi bir sebep nedeniyle gerçekleşen zedelenme, iltihaplanma ve yırtılma ağrıya sebep olabileceği gibi, hareket kısıtlılığına da neden olabilmektedir. 

Rotator cuff yırtıkları halk arasında manşet yırtıkları olarak geçmektedir. Genellikle 40 yaş ve üzeri bireylerde daha sık görülmektedir. Bilimsel veriler*, yaşla birlikte rotator cuff yırtıklarının görülme sıklığının arttığını göstermektedir. Örneğin, 65 yaş üstü bireylerde rotator cuff yırtıklarının %50 oranında bilateral (her iki omuzda) olduğu bildirilmiştir. Bu yırtıkların sadece üçte biri ağrıya neden olmaktadır. Ancak zamanında tedavi edilmeyen ya da yırtık paterninin doğru anlaşılamadığı bir tedavi gerçekleştirilen hastalarda ağrıların arttığı gözlemlenmiştir. 

Makalemizde yer alan konu başlıkları:

• Rotator nedir?
• Rotator kaslar nelerdir?
• Rotator Manşet yırtığı nedir? 
• Rotator Cuff Sendromu Omuz Yırtığı Neden Olur?
• Rotator Cuff Sendromu Omuz Yırtığı Belirtileri
• Artroskopik Omuz Yırtığı Ameliyatı
• Emot Hastanesi’nde Uygulanan Omuz Cerrahisi İşlemleri
• Rotator Cuff Yırtıkları hakkında hastalarımızdan gelen sorular

Rotator Nedir?

Rotator ingilizce bir kelimedir ve söndüren anlamına karşılık gelmektedir. Bu nedenle omuz ekleminin dönmesini sağlayan kas grubunun adı olarak geçmektedir. Anatomik olarak bu yapı, omuzun üst kısmında yer alan kas ve tendonlardan oluşur. Görevi ise, kolun içe doğru dönmesini sağlamak ve yukarı kalkabilmesine yardımcı olmaktır. 

Vücudun en geniş hareket kabiliyetine sahip olan omuz eklemi, bu özelliğini rotator kaslar sayesinde elde etmektedir. Kolun yer çekimine karşı kaldırılmasında ve dengelenmesinde kritik bir rol oynarlar. Bununla birlikte omuzun sabitlenme işlevi sayesinde, ani hareketlerde eklemin zarar görmesini engellerler.

Günlük yaşamda elin yukarı uzanması, arka cebimize uzanmak gibi hareketler hep bu kaslar sayesinde gerçekleşir. Tam da bu nedenle, örneğin sporcularda, inşaat işçilerinde ya da sık kol kaldırma hareketi gerektiren mesleklerde rotator kaslar daha fazla zorlandığı için bu bireylerde yırtık riski daha yüksektir.

Rotator kaslar nelerdir?

Omuz eklemini çevreleyen ve sabitlenmesini sağlayan rotator cuff, supraspinatus, infraspinatus, teres minor ve subscapularis olmak üzere dört kastan oluşur. Bu kasların her biri farklı yönde hareketi sağlar ve birlikte çalışarak omuzun karmaşık işlevlerini yerine getirir. 

Supraspinatus, yırtık vakalarının en sık rastlandığı kas gruplarından biridir. Görevi, kolun yana kaldırılmasının sağlanmasıdır. Infraspinatus ve teres minor ise, kolun dışa doğru döndürülmesinde rol oynamaktadır. Kolun içe doğru dönebilmesini sağlayan kas grubu ise, subscapularis olarak isimlendirilmektedir. 

Bu dört kas, humerus (üst kol kemiği) başını omuz eklem yuvası içinde tutarak stabilite sağlamaktadır. Kaslar tendonlar aracılığıyla kemiğe tutunur ve bu tendonların yıpranması ya da kopması rotator cuff yırtıklarına yol açabilir.

Rotator Manşet Yırtığı Nedir?

Dört kastan oluşan rotator cuff kas grubunun tendonlarının tam ya da kısmi olarak kopması sonucunda (Rotator Manşet Yırtığı) meydana gelmektedir. Düşme, çarpma gibi akut travmalar sonucunda oluşabildiği gibi, zaman içinde de gelişebilmektedir. Örneğin, Son dönemde yapılan araştırmalar** 60 yaş ve üzeri bireylerin %50’sinde bir dereceye kadar rotator cuff yırtığı gözlemlendiğini göstermektedir. Bu noktada belirtmek gerekir ki, her yırtık belirti vermeyebilir ve kimisi ciddi yırtıklar olsa dahi ağrı ya da hareket kısıtlılığı yaratmayabilir.     

Rotator manşet yırtığı kendisini omuzda hissedilen ağrı, güç kaybı, kolu yukarı doğru kaldırırken yaşanan güçlük ve gece ağrısı şeklinde gösterebilmektir. Hareketlerimizin çoğunda omuz bölgesini kullanırız, bu nedenle özellikle omuzda görülen yırtığın en belirgin semptomlarından biri olan hareketlerde kısıtlanma, doktora başvurulduğunda bahsedilen ilk belirtilerden biridir. 

Rotator Cuff Sendromu Omuz Yırtığı Neden Olur?

Rotator Cuff yırtığı ve bir diğer adıyla omuz yırtıkları tendonların iltihaplanması, sıkışması veya yırtılmasıyla meydana gelebilir. En önemli nedenleri arasında tekrarlayan hareketler, yaşlanma ve travmalar yer almaktadır. Rotator cuff sendromu; tendonların sıkışması, iltihaplanması veya yırtılmasıyla karakterize bir durumdur. Genellikle tekrarlayan hareketler, yaşlanma ve travmalar en önemli nedenler arasındadır. 

Kolların baş hizasının üzerinde sık ve tekrarlı şekilde kullanıldığı durumlarda, omuz bölümünde yıllar içinde yırtıklar meydana gelebilir. İş, spor ya da kişisel hayatında bu tarz hareketlere sürekli olan maruz kalan bireylerde daha sık görülmektedir. Örnek olarak, boyacılar, alçıpan ustaları, elektrikçiler, can silmekte görevli işçiler, tenis oynayanlar, yüzme sporu ile ilgilenenler vb. bu kişilerde omuzdaki rotator kas ve tendonlar zamanla yıpranır, zorlanır ve bu da yırtıklara ya da iltihaplanmalara neden olur.

Omuzda görülen yırtıklarla 40 yaşından sonraki bireylerde daha sık karşılaşılmasının nedeni yaşla birlikte tendon yapısının zayıflamaya ve yıpranmaya başlamasıdır. Bununla birlikte tendonların esnekliğini kaybetmesi de yırtık riskini olumsuz yönde etkilemektedir. Aynı zamanda omuz üzerine düşmeler, ani ve kontrolsüz hareketler de yırtığa yol açabilir. Kadınlarda erkeklere göre biraz daha sık görülmektedir. Özetle, omuzda yırtık neden olur sorusunun cevabı aşağıda sıralandığı gibidir

• Tekrarlayan omuz hareketleri
• Yaşlanma ve tendon yıpranması
• Tendon esnekliğinin azalması (40 yaş sonrası)
• Omuz anatomisinde doğuştan gelen darlıklar
• Baş üstü işlerde çalışmak (boyacı, temizlikçi, sporcu)
• Omuz üzerine düşme veya travmalar
• Ani ve kontrolsüz kol hareketleri

Rotator Cuff Sendromu Omuz Yırtığı Nasıl Teşhis Edilir?

Emot Plus Hastanesi olarak sıklıkla doğru teşhisin önemine dair hastalarımıza bilgilendirme yapmakta ve bu konuda bilinçlendirme çalışmaları yürütmakteyizdir. Söz konusu hangi rahatsızlık olursa olsun etkili bir tedavinin ilk adımı doğru teşhistir. Bu durum omuz yırtıkları söz konusu olduğunda yine büyük bir önem taşımaktadır. 

Omuz yırtığından şüphelenen bir hasta ile görüşüldüğünde ilk olarak hastanın şikayetleri dinlenir. Şikayetler Rotator Cuff yırtıklarına uyuyorsa, örneğin, gece ağrısı, kolu kaldıramama ya da kolu arkaya götürürken zorluk yaşanması rotator cuff hasarından şüphe edilmesinin nedenleridir. Bununla birlikte hekim uygun gördüğü durumlarda fiziki muayene ile de ağrının olduğu bölgeyi değerlendirebilir. 

Tendon yırtıklarını en net gösteren yöntemlerden biri Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR)’dır. Bu nedenle sıklıkla tercih edilir ve MR cihazlarının kalitesi teşhis açısından öneme sahiptir. Örneğin, tam kat rotator cuff yırtıkları için MR'nin duyarlılığı (sensitivite) %91, özgüllüğü (spesifisite) ise %97 olarak bildirilmiştir. Bu, MR'nin bu tür yırtıkları teşhis etmede oldukça güvenilir olduğunu göstermektedir. Kısmi yırtıklar için ise MR'nin duyarlılığı %80, özgüllüğü ise %95'tir. Bu oranlar, MR'nin kısmi yırtıkları teşhis etmede de yüksek bir doğruluk sunduğunu göstermektedir.

Rotator Cuff Sendromu Omuz Yırtığı Belirtileri

Omuzda kas yırtılması kendisini ağrı, hareket kısıtlılığı, güçsüzlük gibi semptomlarla gösterebilir. Ancak unutulmamalıdır ki, bahsedilen belirtiler genel bir tanımlama içindedir ve belirtiler hastanın durumuna göre farklılıklar gösterebilir. Bu nedenle, belirtileri inceleyerek anlaşılması mümkün değildir, mutlaka uzman bir doktor görüşü gerekmektedir. Genel itibariyle omuz yırtığı belirtileri ise şu şekildedir. 

Omuzda Sürekli veya Gece Artan Ağrı: Rotator cuff yırtığının en yaygın belirtilerinden biri, omuzda hissedilen ağrıdır. Hastalar genellikle ağrının omuzun yan tarafında veya üst kısmında hissedildiğini belirtir. Başlangıçta hafif olan bu ağrı zamanla artabilir ve özellikle gece uykudan uyandıracak kadar şiddetli hâle gelebilir. Ağrı genellikle gece hissedilmesinin yada gece ağrısının üzerinde sıklıkla durmasının nedeni,  omzun üzerine yatıldığında ağrının kötüleşmesidir. Bu durum özellikle kişinin sırt üstü ya da ilgili taraf üzerine yatması zorlaştıracak niteliktedir.

Kolu Kaldırmakta Güçlük ve Hareket Kısıtlılığı: Rotator cuff yırtığında, kolu özellikle yukarı kaldırmak, yana açmak ya da arkaya götürmek zorlaşır. Bu hareketler sırasında omuzda bir "takılma" hissi ya da acı veren bir noktaya ulaşma hali olabilir. Kimi hastalar saç taramak, giyinmek ya da yüksekteki bir eşyaya uzanmak gibi günlük hareketlerde zorlanmaya başlar. Bu hareket kısıtlılığı genellikle ilerleyici bir seyir gösterir.

Omuzda Güçsüzlük ve Kas Erimesi: Omuz kaslarının görevini tam olarak yerine getirememesi, zamanla bu bölgedeki kaslarda güç kaybına ve atrofiye (kas erimesine) neden olabilir. Bu durum ile supraspinatus kasının yırtılması durumunda karşılaşılabilir. Kolu yana kaldırma hareketi ciddi şekilde zayıflar. Bu kas zayıflığı, nesne taşıma, yük kaldırma gibi eylemleri zorlaştırır ve kişi kolunu desteklemeden kaldıramaz hâle gelebilir.

Tıklama, Hışırtı veya Takılma Hissi: Bazı hastalar, omuzlarını hareket ettirirken "klik", sesi ya da "hışırtı" benzeri sesler duyduklarını ifade eder. Bu sesler genellikle tendonun yırtık kenarlarının eklem içinde sürtünmesiyle ya da sıkışmasıyla oluşur. Takılma hissi, özellikle kol yukarı kaldırıldığında veya omuzdan rotasyon yapıldığında daha belirgin hâle gelir.

Belirtilerin Yavaş Yavaş Başlaması (Kronikleşme): Rotator cuff yırtıkları her zaman ani bir travmayla oluşmaz. Özellikle yaşlanma, tekrarlayıcı hareketler ve mesleki zorlanmalar nedeniyle gelişen yırtıklar, belirtilerini zamanla ortaya koyar. Bu tür kronik yırtıklarda hasta başlangıçta hafif bir ağrı hisseder, ancak zamanla bu durum daha belirgin hâle gelir. Bu durum hastaların doktora başvurmasını geciktirebilir. 

Artroskopik Omuz Yırtığı Ameliyatı

Omuz karmaşık bir yapıya sahiptir ve bu karmaşık yapının merkezinde omuzun dönme, kaldırma ve sabit durmasını sağlayan hayati bir kas-tendon grubu olan rotator cuff yer alır. Yaşa bağlı olarak ya da travma sonucu gelişen ve semptomları ile belirgin düşüşlere neden olabilmektedir. Bu tür yırtıkların onarımı için günümüzde en etkili ve güvenli yöntemlerden biri artroskopik cerrahidir.

Omuz artroskopisi kapalı şekilde yapılan cerrahi bir işlemdir. Genel anestezi altında uygulanır ve 2 veya 3 küçük kesi ile gerçekleşir. Kesiler 0.5 cm uzunluğunda olduğu için, ameliyat sonrası enfeksiyon riskinin minimuma indirgenmesini sağlar. gerekli müdahaleler mikro aletlerle gerçekleştirilir. Bu sayede cerrah, omuzdaki yırtıkları, sıkışmaları veya kemik problemlerini büyük bir hassasiyetle tespit edip tedavi edebilir. 

Emot Hastanesi’nde Uygulanan Omuz Cerrahisi İşlemleri

Rotator Kılıf Onarımı (Rotator Cuff Repair): Kişinin omuz fonksiyonlarını maksimum oranda geri kazandırmak amacıyla yapılmaktadır. Omuz kas larının tendonlarının yırtılması durumunda uygulanmaktadır ve tendonun kemiğe yeniden sabitlenmesi sağlanır.

Rotator Kılıf Debritmanı (Debridement): Omuz bölgesinde yer alan yırtıklar her zaman tamir edilemeyebilir. Bu tarz durumlarda, yıpranmış ve iltihaplı dokular temizlenir. Böylece, ağrı kontrolünün ve hareket açıklığının sağlanması hedeflenir. Rotator Kılıf Debritmanı genellikle yaşı ilerde olan kişiler için tercih edilemktedir. 

Remplissage Prosedürü: Omuz çıkığına eşlik eden Hill-Sachs lezyonu gibi kemiğe zarar veren durumlarda, kemiğin içine doğru çökük bölgeye tendon yerleştirilerek çıkık riskini azaltan bir işlemdir. Stabilitenin sağlanmasında etkilidir.

Laterjet Operasyonu: Tekrarlayan omuz çıkıklarında uygulanan, kemiğe yeni destek sağlanmasını amaçlayan bir cerrahidir. Özellikle sporcularda tercih edilir. Omuzun yeniden çıkmasını engellemek için önemli bir işlemdir.

Akromiyoplasti: Omuz çatısındaki (akromion) kemik yapının, rotator cuff tendonlarına baskı yapması durumunda, bu kemik ucu traşlanarak rahatlatılır. Tendon sıkışması (impingement) olan hastalarda oldukça etkilidir.

AC Eklem Rezeksiyonu:  Klavikula ile akromion arasındaki eklemde oluşan kireçlenme ve ağrılar için, bu eklemin bir kısmı çıkarılarak omuzdaki baskı azaltılır. Genellikle ileri yaşlarda ya da ağır omuz travması sonrası uygulanır.

Emot Hastanesi, 33 yılı aşkın deneyimiyle özellikle omurga sağlığı alanında hastalarına üst düzey bir sağlık hizmeti sunmaktadır. Akademik çalışmaları olan ve sürekli kendini eğitimlerle yenileyen ve mesleğe yeni başlayan doktorlara eğitim veren alanında uzman hekimleriyle sağlığı akademi ile buluşturmaktadır. 

Artroskopik cerrahi başarı oranı, operasyonu gerçekleştirecek olan cerrahın hasta deneyimine ve operasyonda kullanılan ekipmanların güncelliği ile doğru orantılır. Emot Plus Hastanesi’nin başarısı bu noktada belirgin bir şekilde ortaya çıkmaktadır